HÀ NỘI – Ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, đề xuất số hóa từng gánh hàng ẩm thực vỉa hè bằng mã định danh nhằm khai thác hiệu quả hơn tiềm năng kinh tế của loại hình này.

Trong bài viết đăng trên chuyên mục Tâm điểm, báo Dân trí, ngày 26/07, ông Hiếu cho rằng ẩm thực vỉa hè từ lâu đã là một phần bản sắc văn hóa Hà Nội, nhưng phần lớn giá trị kinh tế từ loại hình này vẫn đang phát triển tự phát. Ông dẫn lại quan sát của nhà văn Thạch Lam rằng “quà tức là một phần cái linh hồn của Hà Nội”, đồng thời chỉ ra nghịch lý khi nhiều thực khách sẵn sàng chi hơn 100.000 đồng cho một bát phở nhưng vẫn phải ngồi ăn cạnh cống rãnh hay bức tường rêu mốc.

Theo tác giả, Hà Nội hiện có khoảng hơn 20.000 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, đóng góp trung bình từ 20% đến 25% doanh thu du lịch của toàn thành phố, trong đó một bộ phận đáng kể dựa vào không gian vỉa hè.

Từ khóa tìm kiếm về ẩm thực đường phố Hà Nội trên các nền tảng du lịch trực tuyến được ghi nhận tăng trung bình 30-40% mỗi năm. Tuy nhiên, theo tác giả, phần lớn giá trị này vẫn đang phát triển tự phát, chưa được định hình thành một ngành công nghiệp sáng tạo với chuỗi giá trị rõ ràng.

Tác giả cho rằng bài toán quản lý vỉa hè không thể tiếp tục dựa trên sự hoài niệm, bởi nếu mạnh tay xóa bỏ hàng quán để có một đô thị gọn gàng, thành phố có nguy cơ mất đi một phần bản sắc đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Ông dẫn kinh nghiệm từ Bangkok, Thái Lan, nơi chính quyền từng mạnh tay dẹp bỏ hàng rong nhưng sau đó chuyển sang tổ chức lại không gian, cấp phép và kiểm soát vệ sinh để loại hình kinh doanh này tiếp tục tồn tại như một phần bản sắc đô thị. Tại Seoul, Hàn Quốc, các khu chợ đêm như Gwangjang hay Myeongdong được quy hoạch bài bản, vừa bảo đảm vệ sinh vừa giữ được nét văn hóa đường phố, trở thành điểm đến thu hút khách du lịch.

Từ đó, tác giả đề xuất Hà Nội cấp một mã định danh số cho từng gánh hàng ẩm thực, giúp thực khách có thể truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, lịch sử kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm và tìm hiểu câu chuyện văn hóa gắn với món ăn thông qua điện thoại.

Ông cho biết một số thành phố tại Nhật Bản đã cấp mã QR gắn với hồ sơ vệ sinh định kỳ cho các quầy ăn đường phố, giúp thực khách biết được thời điểm kiểm tra gần nhất và kết quả kiểm tra. Tại Hà Nội, một số quán phở lâu đời cũng đã bắt đầu áp dụng cách làm tương tự một cách tự phát.

Bên cạnh việc số hóa, tác giả đề xuất quy hoạch những không gian riêng cho ẩm thực vỉa hè với lộ trình rõ ràng, trong đó một phần dành cho người đi bộ, một phần dành cho hoạt động kinh doanh có kiểm soát.

Theo tác giả, để phát triển ẩm thực vỉa hè thành một ngành công nghiệp sáng tạo thực thụ, bao gồm cả việc xây dựng tour ẩm thực, phát triển sản phẩm gia vị đóng gói hay lớp học nấu ăn, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, các tổ chức du lịch và cộng đồng người bán hàng.

Vũ Dung (tổng hợp)