Ngoại trưởng Mỹ Rubio cho biết Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đang trực tiếp điều hành quốc gia từ bóng tối thông qua một hội đồng cố vấn quân sự.

Quyền lực thực tế sau hội đồng cố vấn quân sự

Trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện vào ngày 02/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết ông Mojtaba Khamenei đang ngày càng tham gia tích cực vào việc điều hành đất nước. Mojtaba, 56 tuổi, được bổ nhiệm thay thế cha mình là Ali Khamenei sau khi ông này thiệt mạng trong các đợt không kích. Mặc dù từng bị thương vào cuối tháng 2, các báo cáo từ Tehran khẳng định vị lãnh tụ này đã hồi phục hoàn toàn để đảm đương trọng trách.

Ông Rubio nhận định rằng chính quyền thời chiến của Iran hiện hoạt động dưới sự chỉ đạo của Mojtaba cùng một hội đồng cố vấn bao gồm các thành viên Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Theo cơ chế này, các quan chức cấp cao như Ngoại trưởng hay Chủ tịch Quốc hội đều không có quyền tự quyết mà phải được hội đồng phê duyệt trước mọi hành động. Điều này cho thấy quyền lực tập trung tuyệt đối vào nhóm cố vấn quân sự đứng sau vị lãnh tụ.

Phương thức điều hành này là nguyên nhân chính khiến các nỗ lực ngoại giao rơi vào tình trạng trì trệ suốt ba tháng qua. Do lo ngại về an ninh, việc truyền đạt mệnh lệnh phải thông qua những người đưa thư bảo mật, khiến quy trình xin chỉ thị kéo dài từ 3 đến 5 ngày. Tình trạng này tạo ra sự nhiễu loạn thông tin và làm chậm tốc độ phản ứng của hệ thống chính trị Iran đối với các đề xuất hòa bình quốc tế.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện ngày 02/6. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress)

Lãnh tụ Iran và triển vọng thỏa thuận hạt nhân mới

Washington hiện vẫn bỏ ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận với Tehran nhưng đi kèm với những điều kiện khắt khe về chương trình hạt nhân. Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh Iran phải chấp nhận các hạn chế dài hạn đối với việc làm giàu uranium nếu muốn các lệnh trừng phạt kinh tế được dỡ bỏ. Mỹ yêu cầu Tehran phải cam kết rõ ràng về việc mở lại các eo biển và ngừng thu phí quá cảnh bất hợp pháp đối với tàu thuyền.

Đây là lần đầu tiên Ngoại trưởng Rubio điều trần công khai về chiến lược của Mỹ trong cuộc chiến tại Trung Đông kể từ khi xung đột bùng phát. Các nhà lập pháp đảng Cộng hòa hiện đang bày tỏ lo ngại về sự kéo dài của chiến sự và yêu cầu một lộ trình ngoại giao cụ thể để kết thúc khủng hoảng. Washington tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật để rà phá thủy lôi nếu Iran thể hiện thiện chí hợp tác thực chất trên bàn đàm phán.

Trái ngược với hy vọng ngoại giao, giới lãnh đạo quân sự Iran vẫn duy trì thái độ đối đầu gay gắt và cảnh báo về khả năng xung đột leo thang. Tướng Mohammad Jafar Asadi khẳng định việc tái chiến với Mỹ là khó tránh khỏi và Tehran vẫn còn nhiều quân bài chiến lược chưa sử dụng. Những tuyên bố từ Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya cho thấy sự chia rẽ sâu sắc và nguy cơ bùng phát bạo lực trực diện vẫn hiện hữu.

Theo: VnExpress

Từ Khóa: