Thung Ui Ninh Bình: Từ thung lũng bí ẩn đến đàn tế trời

Thung Ui Ninh Bình thu hút du khách bởi tên gọi lạ và dấu ấn lịch sử gắn liền với vua Đinh Tiên Hoàng trong vùng lõi quần thể di sản Tràng An.

• 8 trường hợp được miễn giấy phép xây dựng từ năm 2026
• Lựa chọn thực phẩm trước khi uống rượu để bảo vệ sức khỏe
• Việt Nam ghi nhận hơn 8.000 trẻ chào đời trong bốn ngày nghỉ Tết

Nguồn gốc tên gọi kỳ lạ của Thung Ui Ninh Bình

Thung Ui là một điểm đến nằm trong Quần thể danh thắng Tràng An; Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới tại tỉnh Ninh Bình. Khu vực này nằm cách chùa Bái Đính khoảng 2km, vốn là một thung lũng có từ lâu đời và rất quen thuộc với người dân địa phương nhưng vẫn còn khá mới mẻ đối với nhiều khách du lịch. Địa hình nơi đây được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi cao sừng sững; tạo nên một không gian hoang sơ và biệt lập.

Theo lời kể của những người am hiểu về vùng đất này, từ xa xưa; cư dân bản địa thường xuyên vào thung lũng để săn bắt và hái lượm. Nhờ hệ thực vật phong phú, hồ nước trong xanh và nhiều loại thú rừng, chim muông; nơi này đã trở thành nguồn cung cấp thực phẩm quan trọng cho bà con trong những thời kỳ gian khó. Người dân cũng tận dụng diện tích đất trù phú bên trong để trồng lúa; ngô và khoai nhằm duy trì cuộc sống.

Lý giải về cái tên “Úi giời ơi” hay Thung Ui; giới giới chuyên môn tại khu du lịch cho biết tên gọi này xuất phát từ chính địa thế hiểm trở của vùng. Để tiếp cận được lòng thung lũng, người dân buộc phải vượt qua những vách núi cao dựng đứng. Mỗi khi leo lên đến đỉnh núi, vì quá mệt nhọc; mọi người thường thốt lên “ui mệt quá” hoặc “úi giời ơi”; và từ đó cái tên dân dã này đã gắn liền với địa danh này cho đến tận ngày nay.

Đàn tế trời và dấu ấn lịch sử tại Thung Ui Ninh Bình

Ngoài tên gọi độc đáo, thung lũng này còn lưu giữ những giá trị lịch sử quan trọng liên quan đến triều đại nhà Đinh cách đây hơn 1.000 năm. Đây chính là địa điểm mà Đinh Bộ Lĩnh đã lựa chọn để lập đàn kính thiên nhằm thực hiện các nghi lễ tế cáo trời đất. Theo các nhà nghiên cứu lịch sử địa phương; đàn tế này là nơi chuẩn bị cho công cuộc dẹp loạn 12 sứ quân và thống nhất giang sơn.

Vào năm 968, sau khi bình định thiên hạ; Đinh Tiên Hoàng đã làm lễ tế cáo tại đây để chính thức lên ngôi hoàng đế. Sự kiện này đánh dấu việc đặt tên nước là Đại Cồ Việt; lấy niên hiệu là Thái Bình và thiết lập nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên tại Việt Nam. Đàn kính thiên nằm tại vị trí được xem là cửa ngõ dẫn vào thung lũng Mộc Hoàn rộng lớn; nơi có núi non vây bọc và hồ Mục Long quanh năm đầy nước.

Công trình đàn tế hiện nay đã được phục dựng trên khu đất cao nhất của thung lũng với cấu trúc ba lớp đại môn gồm Nhân môn, Địa môn và Thiên môn. Cách bố trí này dựa trên quan niệm “Tam Tài” cổ xưa; thể hiện sự hòa hợp giữa Trời, Đất và Con người trong vũ trụ. Bên cạnh đó, các ngôi nhà sàn theo lối kiến trúc của người Mường cũng được xây dựng nhằm tưởng nhớ nguồn gốc của vua Đinh tại vùng đất Hoa Lư xưa.

Phát hiện khảo cổ quan trọng về dấu tích người tiền sử

Trong quá trình nghiên cứu và phục dựng các di tích lịch sử; giới khoa học phát hiện bằng chứng về người tiền sử. Các cuộc khai quật khảo cổ kéo dài hơn hai thập kỷ đã tìm thấy di cốt người cổ ngay tại khu vực đàn tế. Đây được xem là một phát hiện mang tính đột phá; minh chứng cho sự cư trú lâu dài của con người trên vùng đất Ninh Bình.

Các kết quả phân tích cho thấy những di cốt này có niên đại từ 13.000 năm đến 50.000 năm. Những dấu tích này không chỉ làm sáng tỏ lịch sử định cư của người Việt cổ tại vùng lõi Tràng An; mà còn tạo nên một sợi dây liên kết tâm linh giữa quá khứ và hiện tại. Giới nghiên cứu nhận định rằng sự trùng hợp này cho thấy Thung Ui là điểm hội tụ của các dòng chảy lịch sử xuyên suốt nhiều thiên niên kỷ.

Việc phát hiện ra bộ xương người tiền sử có niên đại hàng chục nghìn năm đã mở ra những góc nhìn mới về sự tiến hóa và sinh tồn của cư dân cổ giữa núi rừng. Từ những người tiền sử đầu tiên đến thời kỳ vua Đinh dựng nước; tất cả tạo nên một mạch nguồn văn hóa liên tục và bền vững. Địa danh này giờ đây không chỉ là một thắng cảnh du lịch; mà còn là chứng tích sống động về cội nguồn dân tộc đối với hậu thế.

Theo: Báo Dân trí