Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Iran bồi thường cho những người thiệt mạng, bị thương, đáp lại điều kiện Tehran đưa ra về eo biển Hormuz.

Đêm 10/8 (giờ Mỹ), tức rạng sáng 11/8 theo giờ Hà Nội, ông Trump đăng trên Truth Social yêu cầu Tehran trả tiền cho các nạn nhân mà ông cho rằng Iran gây ra trong hơn hai thập kỷ. Động thái này được đưa ra sau khi Iran đàm phán với Oman và khẳng định chỉ mở lại tuyến hàng hải qua Hormuz nếu Mỹ đáp ứng nhiều điều kiện, trong đó có bồi thường chiến tranh.

Ông Trump viết: “Đó là một ý tưởng thú vị, giờ tôi cũng yêu cầu Iran bồi thường tương tự”. Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đang tiến gần thỏa thuận với Oman về quản lý tuyến hàng hải qua Hormuz, nhưng việc mở lại vẫn “phụ thuộc vào các điều kiện khác”.

Hormuz thành điểm đối đầu mới

Cuộc xung đột quân sự Mỹ – Israel – Iran bùng phát cuối tháng 02 đã khiến Iran phong tỏa thực tế eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng một phần năm sản lượng dầu thế giới. Washington nhiều lần đưa ra tối hậu thư rồi để ngỏ khả năng thỏa thuận, trong lúc tác động kinh tế lan rộng.

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohammad Bagher Zolghadr trước đó nêu các điều kiện gồm Mỹ dỡ phong tỏa hải quân, gỡ trừng phạt, rút quân khỏi khu vực, trả tự do cho tài sản bị đóng băng và bồi thường chiến tranh. Ông Trump đáp lại bằng yêu cầu Iran bồi thường và nhắc vụ đánh bom tàu khu trục USS Cole tại Yemen năm 2000 làm 17 thủy thủ Mỹ thiệt mạng, dù FBI từng quy trách nhiệm vụ này cho al-Qaeda, không phải Iran.

Ông Trump cũng yêu cầu Iran bồi thường cho gia đình người biểu tình bị lực lượng an ninh nước này trấn áp trong 5 tháng gần đây, đồng thời cho rằng Tehran phải chịu trách nhiệm về thiệt hại tại Lebanon, Syria, Yemen và Gaza.

Tuyên bố của ông Trump về quyền kiểm soát Hormuz cho thấy khoảng cách giữa tuyên bố và thực tế. Tại Nhà Trắng ngày 10/8, ông nói: “Bên duy nhất kiểm soát eo biển Hormuz lúc này là hải quân Mỹ… chúng tôi kiểm soát eo biển 100%”. Ngay sau đó, ông thừa nhận Iran “vẫn có thể gây rối” bằng cách thả thủy lôi, buộc lực lượng Mỹ liên tục dò tìm và vô hiệu hóa.

Khoảng cách còn thể hiện ở số liệu thương vong. Ông Trump nói số người biểu tình Iran thiệt mạng trong nhiều thập kỷ lên tới hàng chục nghìn, trong khi một quan chức Iran trước đó xác nhận tối thiểu vài nghìn người; các con số này chưa được đối chiếu độc lập.

Cây bút của Middle East Eye nhận định ông Trump thường đáp lại yêu cầu của Iran bằng một yêu cầu đối xứng, nhằm tránh rơi vào thế yếu trên bàn đàm phán, dù tính khả thi của những yêu cầu đó vẫn bỏ ngỏ. Khi Washington và Tehran cùng đặt điều kiện để đối phương trả giá trước, câu hỏi còn lại là bên nào sẽ nhượng bộ trước.

Bùi Hà (tổng hợp) 

Từ Khóa: