Chỉ sau 4 năm được xuất khẩu chính ngạch, sầu riêng Việt Nam đã vươn lên chiếm gần một nửa thị phần tại Trung Quốc, đe dọa vị trí thống lĩnh lâu năm của Thái Lan và mở ra cơ hội dẫn đầu trong những năm tới.

Thị phần tăng tốc, áp sát Thái Lan

Theo số liệu của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dẫn từ Hải quan Trung Quốc, trong 11 tháng đầu năm 2025, Trung Quốc đã chi khoảng 7,2 tỉ USD để nhập khẩu hơn 1,79 triệu tấn sầu riêng từ các quốc gia Đông Nam Á, tăng 17,2% về lượng và 5% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, Thái Lan vẫn giữ vị trí số 1 với hơn 903.000 tấn, trị giá 3,9 tỉ USD. Tuy nhiên, Việt Nam bám sát ngay phía sau với 884.600 tấn, trị giá hơn 3,24 tỉ USD – mức chênh lệch ngày càng thu hẹp.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng nhập khẩu sầu riêng từ Việt Nam vượt xa Thái Lan, với mức tăng 22,8% về sản lượng và 13,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024. Tỉ trọng sầu riêng Việt Nam trong tổng lượng sầu riêng tươi nhập khẩu của Trung Quốc cũng tăng lên 49,3%, cho thấy xu hướng dịch chuyển nguồn cung ngày càng rõ nét.

Lợi thế địa lý và logistics tạo khác biệt

Nhận định về triển vọng thị trường, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), cho rằng sầu riêng Việt Nam đang nắm nhiều lợi thế chiến lược so với đối thủ.

“Khoảng cách địa lý gần giúp thời gian vận chuyển ngắn, trái tươi hơn khi đến tay người tiêu dùng Trung Quốc. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện tuyến cao tốc Bắc – Nam và hệ thống kho lạnh ngày càng đồng bộ sẽ tiếp tục gia tăng năng lực cạnh tranh cho sầu riêng Việt Nam”, ông Nguyên phân tích.

Trong khi đó, sầu riêng Thái Lan đang gặp khó khăn về logistics, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng biên giới khu vực khiến chi phí và thời gian vận chuyển sang Trung Quốc bị kéo dài. Điều này buộc các đối thủ phải đẩy mạnh chế biến sâu nhằm bù đắp bất lợi về vận chuyển.

Thị trường Trung Quốc còn dư địa rất lớn

Từ góc nhìn thị trường, ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk – địa phương có diện tích sầu riêng lớn nhất cả nước với 45.000 ha, cho rằng nhu cầu tại Trung Quốc vẫn còn dư địa tăng trưởng khổng lồ.

“Nếu chỉ riêng 300 triệu người có thu nhập cao ở Trung Quốc mỗi năm tiêu thụ trung bình 4 quả sầu riêng, tổng nhu cầu nhập khẩu có thể lên tới 6 triệu tấn/năm, gấp ba lần hiện tại”, ông Trung ước tính.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận sầu riêng Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn về chất lượng đồng đều. Qua khảo sát thực tế, nhiều chuyên gia đánh giá sầu riêng Thái Lan tuy mẫu mã không nổi bật nhưng lại ổn định hơn về độ ngọt, màu sắc và chất lượng múi.

Chuẩn hóa chuỗi cung ứng để phát triển bền vững

“Ngành sầu riêng Việt Nam đã đến lúc phải chuyển từ cạnh tranh số lượng, giá cả sang cạnh tranh bằng chất lượng và tiêu chuẩn”, ông Trung nhấn mạnh.

Giải pháp được các chuyên gia và hiệp hội thống nhất là chuẩn hóa và quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng trồng, thu hoạch đến đóng gói và xuất khẩu. Đây được xem là con đường bắt buộc nếu Việt Nam muốn giữ vững và mở rộng thị phần tại Trung Quốc.

Tại Krông Pắk (Đắk Lắk), mô hình kiểm soát sầu riêng theo chuỗi với sự giám sát của chính quyền địa phương đã được triển khai, bao gồm quản lý chặt chẽ quy trình trước – trong – sau thu hoạch, đặc biệt là các chỉ tiêu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Mô hình này dự kiến sẽ được nhân rộng tại các vùng trồng trọng điểm trong thời gian tới.

Giá biến động mạnh, nông dân chịu áp lực

Ở góc độ người sản xuất, bà Nguyễn Thị Thinh, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tân Phú (Vĩnh Long), cho biết sầu riêng vẫn là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, song giá cả biến động mạnh đang khiến nông dân đối mặt nhiều rủi ro.

“Năm ngoái, sầu riêng Ri6 mua xô tại vườn khoảng 130.000 đồng/kg, nay chỉ còn khoảng 50.000 đồng/kg. Biến động giá quá lớn khiến nông dân vừa sản xuất vừa lo lắng”, bà Thinh chia sẻ.

Theo bà, bên cạnh nỗ lực áp dụng khoa học kỹ thuật để giảm chi phí, điều quan trọng nhất là cơ quan quản lý cần kiểm soát chặt chất lượng vật tư nông nghiệp, giúp nông dân yên tâm sản xuất, bảo đảm an toàn thực phẩm và sức khỏe người trồng.

Theo: Dân trí

Từ Khóa: