Xuất khẩu cá tra: Việt Nam ghi nhận tăng trưởng mạnh nhờ lực đẩy từ thị trường Trung Quốc

Theo VASEP, xuất khẩu cá tra quý I/2026 đạt gần 514 triệu USD, tăng 17%, với Trung Quốc đóng vai trò đầu tàu thúc đẩy phục hồi cho các doanh nghiệp.

Tình hình phân hóa và vai trò của Trung Quốc trong xuất khẩu cá tra

Ngành thủy sản Việt Nam vừa trải qua quý đầu năm 2026 với những tín hiệu khả quan khi kim ngạch thương mại đạt mức 513,88 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2025. Theo báo cáo từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), mức tăng trưởng này là kết quả đáng chú ý trong bối cảnh nền kinh tế thế giới vẫn đang chịu nhiều sức ép từ các biến động thương mại toàn cầu và chi phí nguyên liệu đầu vào leo thang. Dù vậy, số liệu thực tế đang cho thấy một sự phân hóa vô cùng rõ nét giữa các khu vực tiêu thụ lớn trên toàn thế giới hiện nay.

Thị trường Trung Quốc đã bứt phá mạnh mẽ để trở thành lực đỡ quan trọng nhất cho ngành hàng này với nhu cầu nhập khẩu tăng vọt qua từng giai đoạn. Chỉ tính riêng trong tháng 3/2026, giá trị hàng hóa sang đây đã đạt mức 50,47 triệu USD, tăng 40,3% và chiếm khoảng 27,7% tổng kim ngạch chung. Lũy kế cả quý I, giá trị xuất khẩu sang Trung Quốc đạt khoảng 145 triệu USD, tăng mạnh 66,8% so với năm ngoái và chính thức nâng tỷ trọng thị trường này lên mức 28,1% trong tổng cấu trúc xuất khẩu của cả nước.

Ngược lại với sự sôi động từ phía láng giềng, thị trường Mỹ ghi nhận sự trầm lắng khi kim ngạch quý I chỉ đạt 67,08 triệu USD, sụt giảm 3,4% so với cùng kỳ năm trước. Áp lực từ các rào cản thuế chống bán phá giá cùng chi phí logistics cao đã khiến người tiêu dùng tại khu vực này trở nên thận trọng hơn với các mặt hàng thủy sản nhập khẩu. Tại Brazil, tình hình cũng không mấy khả quan khi giá trị xuất khẩu trong quý I chỉ đạt 40,52 triệu USD, tương ứng với mức giảm 13,1% do sức mua giảm mạnh tới 41% trong tháng 3.

Mục tiêu kinh tế và những thách thức chiến lược tại khu vực

Sau khi vượt mốc kim ngạch 2,2 tỷ USD vào năm 2025 với mức tăng trưởng 8%, ngành hàng này đang đặt kỳ vọng chạm mốc 2,3 tỷ USD trong năm 2026. Các hiệp định thương mại tự do trong khối CPTPP đang tiếp tục phát huy hiệu quả nhờ những ưu đãi thuế quan giúp đa dạng hóa các thị trường tiêu thụ tiềm năng. Trong khi đó, khu vực EU đang ghi nhận sự phục hồi chậm nhưng ổn định, đóng vai trò là trụ đỡ giúp giảm bớt sự lệ thuộc quá lớn vào các đối tác truyền thống như Mỹ hay Trung Quốc.

Thị trường Trung Quốc bứt phá mạnh mẽ, trở thành động lực tăng trưởng chính. (Ảnh: Chụp màn hình báo CafeF).

Tuy nhiên, lộ trình tiến tới mục tiêu tỷ đô đang gặp phải những rào cản nội tại vô cùng lớn từ tình hình biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long. Hiện tượng xâm nhập mặn nghiêm trọng đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng con giống cũng như các quy trình nuôi trồng tại địa phương. Đáng chú ý, chi phí sản xuất hiện đã bị đẩy lên mức 1,2 đến 1,3 USD cho mỗi kg cá tra nguyên liệu, điều này gây áp lực không nhỏ và làm suy giảm biên lợi nhuận của các doanh nghiệp chế biến hiện nay.

Bên cạnh áp lực chi phí, sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia như Bangladesh, Indonesia và chính thị trường nội địa Trung Quốc cũng là bài toán khó cần giải quyết triệt để. Để duy trì đà tăng trưởng bền vững, VASEP khuyến nghị các đơn vị cần tập trung vào bốn trụ cột chiến lược bao gồm giữ vững thị phần láng giềng và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường Mỹ. Việc tăng mạnh tỷ trọng các mặt hàng chế biến sâu có giá trị gia tăng cao được xem là giải pháp cốt yếu để nâng cao vị thế và giá trị của thủy sản Việt Nam.

Theo: CafeF