Iran đang trở thành ví dụ điển hình cho sự khủng hoảng của các mô hình cai trị đối đầu với thế giới tự do. Làn sóng biểu tình hiện nay không chỉ là vấn đề nội bộ, mà còn phát đi tín hiệu cảnh báo toàn cầu.

Từ bất mãn kinh tế đến khủng hoảng chính danh của chính quyền

Nguyên nhân trực tiếp của biểu tình tại Iran là giá cả leo thang và đời sống người dân suy kiệt. Tuy nhiên, gốc rễ sâu xa hơn nằm ở cách điều hành đất nước. Khi kinh tế trì trệ kéo dài, những lời kêu gọi hy sinh vì ý thức hệ không còn sức thuyết phục.
Người dân Iran ngày càng nhận ra khoảng cách giữa tuyên truyền và thực tế. Họ chứng kiến nguồn lực quốc gia bị tiêu hao cho đối đầu bên ngoài, trong khi đời sống trong nước ngày một khó khăn. Sự mất cân đối này khiến sự phẫn nộ bùng phát.
Việc chính quyền sử dụng biện pháp mạnh để trấn áp chỉ làm khủng hoảng chính danh thêm trầm trọng. Khi một nhà nước phải dựa vào phong tỏa thông tin và bắt bớ để tồn tại, điều đó đồng nghĩa với việc niềm tin xã hội đã rạn vỡ nghiêm trọng.

Một mô hình đang sụp đổ và bài học cho thế giới

Akio Yaita cho rằng Iran chỉ là mắt xích mới nhất trong chuỗi suy tàn của các chế độ độc tài chống Mỹ. Những “liên minh” từng được ca ngợi thực chất rất mong manh. Khi khủng hoảng ập đến, mỗi quốc gia phải tự gánh chịu hậu quả của chính mình.
Điểm chung của các chế độ này là chống lại bầu cử tự do, tự do ngôn luận và pháp quyền. Họ không thể tạo ra động lực phát triển bền vững. Sự tồn tại của họ phụ thuộc vào kiểm soát và sợ hãi. Nhưng xã hội hiện đại không còn dễ bị trói buộc như trước.
Từ Iran, thế giới đang chứng kiến một quy luật lặp lại. Khi đối đầu với người dân và quay lưng với các giá trị phổ quát, sự sụp đổ chỉ còn là vấn đề thời gian. Câu hỏi “ai sẽ là người tiếp theo” không còn mang tính suy đoán, mà đang dần trở thành phép thử của lịch sử.

Theo: Aboluowang