Hai công trình cổ dưới chân núi Bàn Than vẫn tuôn trào mạch nước ngọt quý giá phục vụ cư dân xã đảo, bất chấp những đợt hạn hán kéo dài và khốc liệt nhất.

Di sản kiến trúc và nguồn gốc từ những thương thuyền xưa

Cách trung tâm thành phố Đà Nẵng chừng 100km về phía Nam, xã đảo Tam Hải sở hữu quần thể địa chất núi Bàn Than cùng hệ thống giếng nước cổ nằm cách bờ biển chỉ khoảng 1km. Hai công trình này được thiết kế theo hình tròn, có đường kính 2m và sâu chừng 10m, với phần lòng giếng được ghép từ những khối đá tổ ong vuông vức, tạo nên một kết cấu vô cùng vững chắc qua thời gian.

Theo các bản dịch từ bia đá cổ tại hiện trường, nguồn gốc của hệ thống giếng này gắn liền với các thương điền người Hoa, những người đã đến đây đào giếng khi dừng chân tại Tam Hải trong hành trình buôn bán ở cảng Hội An xưa. Dù trải qua nhiều giai đoạn chiến tranh và biến động lịch sử, di tích vẫn được cư dân địa phương bảo vệ nghiêm ngặt và đã trải qua bốn lần trùng tu kể từ năm 1934 đến nay.

Bà Nguyễn Thị Lan, một cư dân 89 tuổi tại thôn Thuận An, cho biết mạch nước rỉ ra từ lòng núi được xem là linh thiêng và vô cùng quý giá đối với những người dân vùng biển. Người dân nơi đây từ bao đời nay vẫn truyền tai nhau về việc giữ gìn giếng như một báu vật chung của làng, đồng thời sử dụng nước này như một nguồn dự trữ thiết yếu cho mỗi chuyến tàu ra khơi xa.

Mạch ngầm không cạn và vai trò trong đời sống hiện đại

Một điểm đặc biệt khiến hệ thống giếng này trở nên nổi tiếng là mạch nước chưa bao giờ cạn, ngay cả trong những giai đoạn hạn hán khắc nghiệt nhất khiến mực nước rút sâu. Theo lời kể của những người từng xuống khảo sát dưới đáy giếng, họ đã phát hiện ra một hang sâu ăn ngang vào lòng đất, giúp duy trì nguồn nước liên tục phục vụ nhu cầu ăn uống của cư dân trên hòn đảo vốn bao quanh là nước mặn.

Tính đến thứ Năm, ngày 04/6/2026, người dân xã Tam Hải vẫn duy trì thói quen lấy nước từ các giếng cổ này để sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày theo các quy ước truyền thống. Hương ước địa phương quy định rõ nước giếng chỉ dùng để đun nấu hoặc uống trực tiếp, tuyệt đối không dùng cho việc tắm giặt, nhằm bảo vệ sự trong sạch và bền vững của mạch nước ngầm đặc biệt này.

Kể từ năm 2007, khi phạm vi sử dụng nước giếng được mở rộng ra toàn xã, giá trị của hai giếng cổ càng được khẳng định rõ nét trong việc đảm bảo nguồn sống tại chỗ cho hơn 10.000 người dân. Hiện nay, công trình không chỉ phục vụ đời sống dân sinh mà còn trở thành điểm dừng chân hấp dẫn khách du lịch, tạo động lực để cộng đồng phát triển các mô hình dịch vụ và cải thiện sinh kế một cách bền vững.

Theo: Báo Dân Trí

Từ Khóa: