Gắn bó gần 40 năm với Côn Đảo, kỹ sư Nguyễn Văn Vững lặng lẽ dành trọn đời mình cho công tác bảo tồn rùa biển. Giữa gió muối và sóng biển, ông trở thành “bà đỡ” thầm lặng, góp phần giữ gìn sự sống cho loài rùa quý hiếm thuộc Sách đỏ Việt Nam và thế giới

Gần 40 năm “ăn rừng, ở biển”

Sinh năm 1967, quê Hậu Giang (nay là TP Cần Thơ), kỹ sư Nguyễn Văn Vững đến Côn Đảo từ năm 1984 trong vai trò thanh niên xung phong trồng rừng. Cảnh sắc hoang sơ của núi rừng, biển đảo đã níu chân chàng trai trẻ. Sau chuyến đi đầu tiên ấy, ông tình nguyện ở lại, công tác trong lực lượng kiểm lâm, tiền thân của Vườn Quốc gia Côn Đảo ngày nay.

Những năm đầu, Côn Đảo thiếu thốn đủ bề. Không điện, không sóng điện thoại, giao thông giữa các đảo vô cùng gian nan. Công việc không chỉ là trồng, giữ rừng mà còn bảo vệ các loài động, thực vật quý hiếm. Nhiều người không chịu nổi vất vả đã xin về đất liền, nhưng ông Vững chọn gắn bó lâu dài với đảo.

Năm 1988, ông lập gia đình với đồng nghiệp và tiếp tục bám trụ nơi đảo xa. Được cơ quan tạo điều kiện học tập, ông tốt nghiệp kỹ sư lâm nghiệp, tích lũy kiến thức về sinh thái biển để phục vụ công tác bảo tồn. Có những thời điểm, ông phải ở đảo nhiều tháng liền, chỉ thỉnh thoảng mới về thăm gia đình. Với ông, biển là nhà, rùa biển là những người thân đặc biệt.

Nặng nợ với đại dương

Côn Đảo hiện là nơi có quần thể rùa biển sinh sản lớn nhất cả nước, chiếm khoảng 90% tổng số rùa biển sinh sản tại Việt Nam. Vùng biển này ghi nhận 4 loài rùa quý hiếm, gồm rùa xanh, đồi mồi, đồi mồi dứa và rùa quản đồng. Mỗi năm, hàng chục nghìn cá thể rùa mẹ lên 18 bãi cát để đẻ trứng, chủ yếu tại hòn Bảy Cạnh, hòn Cau, hòn Tài, hòn Tre Lớn.

Những lần đầu chứng kiến rùa mẹ lên bãi đẻ trứng, ông Vững không khỏi xúc động. Hình ảnh rùa mẹ chậm rãi đào ổ, đẻ trứng rồi lặng lẽ quay về biển khiến ông cảm nhận sâu sắc sự thiêng liêng của vòng đời tự nhiên. Từ đó, tình yêu và trách nhiệm với rùa biển ngày càng lớn dần.

Vào mùa sinh sản, từ tháng 4 đến tháng 11 hằng năm, ông và đồng đội gần như trực suốt đêm để bảo vệ rùa mẹ và ổ trứng. Với kiến thức và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, ông nắm rõ từng bãi cát, con nước, mùa gió và tập tính sinh sản của rùa. Mỗi đêm, ông lặng lẽ tuần tra trên bãi biển, chiếc đèn đỏ gắn trên đầu chỉ đủ soi lối, tránh làm rùa hoảng sợ.

Gìn giữ sự sống bằng yêu thương và trách nhiệm

Kỹ sư Nguyễn Văn Vững cùng tình nguyện viên chăm sóc khu ấp trứng nhân tạo.(Ảnh: Chụp màn hình/Quân đội Nhân Dân)

Nhận thấy trứng rùa nở tự nhiên có tỷ lệ sống thấp do nhiệt độ, thủy triều và tác động từ con người, ông Vững là một trong những người tiên phong đề xuất và triển khai mô hình ấp trứng nhân tạo tại Côn Đảo. Trứng sau khi được di dời về khu ấp sẽ được kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và theo dõi chặt chẽ. Nhờ đó, tỷ lệ nở đạt 80–90%, giúp hàng trăm nghìn rùa con khỏe mạnh trở về biển mỗi năm.

Công việc của ông lặp lại suốt nhiều năm: ban đêm bảo vệ rùa đẻ trứng, ban ngày chăm sóc khu ấp, canh thời điểm thả rùa con, phục hồi bãi cát. Từ vài chục rùa mẹ những ngày đầu, đến nay, mỗi năm có hàng nghìn rùa mẹ lên bãi, đưa Côn Đảo trở thành điểm sáng trong công tác bảo tồn rùa biển của Việt Nam.

Dù vậy, thách thức vẫn còn lớn khi biến đổi khí hậu, rác thải nhựa và lưới đánh cá ven bờ tiếp tục đe dọa môi trường sống của rùa biển. Không ít lần, ông cùng đồng đội phải giải cứu rùa mắc lưới, băng bó vết thương trước khi thả về biển, gửi gắm hy vọng mong manh cho hành trình sinh tồn giữa đại dương.

Lan tỏa ý thức bảo tồn

Không chỉ trực tiếp bảo tồn, kỹ sư Nguyễn Văn Vững còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm cho các khu bảo tồn trong và ngoài nước. Ông tham gia đào tạo, hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ xây dựng mô hình ấp trứng rùa nhân tạo tại nhiều địa phương. Mỗi năm, hàng nghìn du khách tham gia tour “Đêm xem rùa đẻ trứng” tại Vườn Quốc gia Côn Đảo đều được ông trực tiếp thuyết minh, truyền cảm hứng bảo vệ môi trường biển.

Niềm vui lớn nhất với ông là khi thấy những chú rùa con bò về phía biển lúc bình minh. “Biển dạy tôi rằng, yêu thương không phải là giữ lại, mà là cho đi”, ông chia sẻ. Giữa biển trời Côn Đảo, sự cống hiến âm thầm, bền bỉ của ông Vững đang góp phần giữ cho đại dương mãi xanh

Theo: Báo Quân đội Nhân dân

Từ Khóa: